Krik za slobodom

Južnoafrička Republika, novembar 1975. Nakon još jednog brutalnog obračuna vlasti sa obespravljenim crnačkim stanovništvom, urednik liberalnog lista Dejli Dispeč Donald Vuds (K. Klajn) proziva sve represivniji režim, ali ne nalazi razumevanja za aktivnosti Stiva Bika (D. Vašington). Biko, naime, sa svojim antirasističkim  Pokretom crne svesnosti teži aktivnijoj ulozi crnačke većine u zemlji otvarajući škole i bolnice u izolovanim crnačkim naseljima. Kad Vuds napokon dođe u kontakt sa mladim i ambicioznim Bikom, počeće da menja odnos prema njegovoj politici...

U drugoj polovini sedamdesetih rasistički režim u Južnoafričkoj Republici odlučio se za novi talas represija prema obespravljenoj crnačkoj većini, što je kulminisalo pokoljem u naselju Soveto u junu 1976. Premda međunarodno izolirani i pod strogim sankcijama, vlastodršci u zemlji nisu popuštali ni pred apelima iz sveta, ni pred sve organizovanijim pokretom za prava diskriminisanog stanovništva u zemlji.

Jedan od najagilnijih crnačkih lidera u to vreme bio je mladi Stiv Biko (1946.-1977.) koji je svojim socijalnim programom zadobio veliko poverenje sunarodnjaka, ali i izazvao bes režima u Pretoriji, koji ga je uhapsio u leto 1977. i zatim brutalno mučio i ubio u pritvoru.

Njegov prijatelj i saborac Donald Vuds (1933.-2001.) o tim je događajima napisao potresne knjige Biko i Izazivati nevolju, koje su nakon objavljivanja u Velikoj Britaniji dodatno raskrinkale zloglasni aparthejd. Deset godina nakon Bikova ubistva prema Vudsovim je knjigama britanski reditelj Ričard Atenboro (Čaplin, Zemlje senki) snimio ovaj film. Kao i u "Gandiju" (1982), svom najpoznatijem filmu ovenčanom Oskarima, Atenboro je spojio elemente biografske drame sa politički angažovanom pričom u čijem je centru pojedinac, zapravo pojedinci, i njihova borba za prava diskriminisane većine.

Snimljen je na lokacijama u Zimbabveu, Keniji i Velikoj Britaniji, a vodeća mu je vrlina sjajna glumačka ekipa. Tako Vudsa i Bika tumače oskarovci K. Klajn (Riba zvana Vanda, Sofijin izbor) i D. Vašington (Rat za slavu, Dan obuke). U ostalim su ulogama P. Vilton (Karington, Devojke sa kalendara), Dž. Voterman (Američki rulet, Mandela) i Dž. To (Svini!, serija Inspektor Mors). Film je dobio niz priznanja, među ostalim i tri nominacije za Oskara (sporedna uloga D. Vašingtona, originalna muzika i originalna pesma), četiri nominacije za Zlatni globus, nominaciju za Gremi, BAFTA-u za najbolji zvuk, a nagrađen je i za promovisanje mira na Međunarodnom filmskom festivalu u Berlinu 1988. Donald Vuds je učestvovao na radu na scenariju i jedan je od najznačajnijih Južnoafrikanaca belaca koji se suprotstavljao rasizmu u svojoj zemlji. U nju se vratio 1994.